Bir sabah bilgisayarınızı açtığınızda sistemin başlamadığını fark etmek, çoğu kişinin yedekleme konusunu ciddiye aldığı andır. Oysa disk arızası, hırsızlık, yanlışlıkla silme veya fidye yazılımı gibi riskler önceden düşünülebilir şeyler. İyi haber şu: iyi bir yedekleme sistemi kurmak sanıldığı kadar teknik bilgi gerektirmiyor. Bir kez düzgün kurduğunuzda arka planda kendi kendine çalışır ve siz farkında bile olmazsınız. Aşağıda, bilgisayar yedekleme nasıl yapılır sorusunu adım adım, kendi başınıza uygulayabileceğiniz şekilde ele alıyoruz.
Her dosya aynı değere sahip değildir. İşletim sistemini ve programları her zaman yeniden kurabilirsiniz, ama on yıllık fotoğraf arşivinizin ikinci bir kopyası yoksa kaybı kalıcıdır. Bu yüzden ilk iş, verilerinizi önem sırasına göre ayırmaktır.
Bu ayrımı yaparken dosyalarınızı tek bir ana klasör altında toplamanız çok işinizi kolaylaştırır. Belgeler, Resimler ve Masaüstü klasörlerine dağılmış içerikleri düzenli bir yapıya çekerseniz, yedekleme yazılımına "şu klasörü koru" demek yeterli olur.
Yedekleme dünyasında yaygın kabul gören basit bir yaklaşım vardır: verinizin 3 kopyası olsun, bunlar 2 farklı ortamda tutulsun ve 1 kopya fiziksel olarak başka bir yerde bulunsun. Pratikte bu şu anlama gelir: dosyanın aslı bilgisayarınızda, bir kopyası harici diskte, bir kopyası da bulutta. Ev yangını veya hırsızlık gibi durumlarda sizi kurtaran, o uzaktaki üçüncü kopyadır.
Yerel yedekleme en hızlı geri dönüş yöntemidir; yüzlerce gigabaytlık veriyi internetten indirmek yerine kabloyla dakikalar içinde geri alırsınız. Disk seçerken kullandığınız verinin en az iki katı kapasiteye sahip bir model tercih edin; sürüm geçmişi tutulduğunda alan hızla dolar.
Windows kullanıyorsanız Dosya Geçmişi özelliği işinizi görür. Ayarlar içindeki yedekleme bölümünden harici diski seçer, hangi klasörlerin dahil edileceğini belirler ve sıklığı ayarlarsınız. Sistemin tamamının görüntüsünü almak isterseniz Denetim Masası'ndaki sistem görüntüsü oluşturma aracı, diskin birebir kopyasını çıkarır; böylece arıza sonrası tüm programlarınızla birlikte eski haline dönebilirsiniz.
macOS tarafında Time Machine aynı işi neredeyse hiç ayar gerektirmeden yapar. Diski taktığınızda sistem size onu yedekleme birimi olarak kullanmayı önerir, kabul ettiğinizde saatlik anlık görüntüler almaya başlar.
Bulut hizmetleri iki farklı mantıkla çalışır ve bu ayrımı bilmek önemlidir. Senkronizasyon hizmetleri klasörünüzü aynalar; bir dosyayı silerseniz bulutta da silinir. Yedekleme hizmetleri ise sürüm geçmişi tutar, yanlışlıkla sildiğiniz veya bozulan dosyanın önceki halini geri getirebilirsiniz.
Seçim yaparken şunlara bakın:
Hesabınıza iki adımlı doğrulama eklemeyi de ihmal etmeyin. Bulut yedekleriniz, parolası çalınan bir hesabın arkasında duruyorsa güvende sayılmaz.
İnsan hafızasına dayanan yedekleme, birkaç hafta sonra unutulur. Bu yüzden takvimi yazılıma bırakın. Makul bir düzen şöyle olabilir:
| Veri türü | Sıklık | Hedef |
|---|---|---|
| Aktif çalışma dosyaları | Günlük | Bulut |
| Fotoğraf ve arşiv | Haftalık | Harici disk |
| Tam sistem görüntüsü | Aylık | Harici disk |
Yedeklemeyi bilgisayarı kullanmadığınız saatlere ayarlamak performans kaybını önler. Otomatik görevlerin sistem açılışını yavaşlatmaması için başlangıçta çalışan gereksiz uygulamaları da elden geçirmek iyi bir tamamlayıcı adımdır.
En kritik nokta ise şu: test edilmemiş yedek, yedek sayılmaz. Üç ayda bir rastgele birkaç dosyayı geri yüklemeyi deneyin. Açılıyor mu,