Bir arama motoruna yazdığınız her kelime, aslında o an ne düşündüğünüzü, neye ihtiyaç duyduğunuzu ve hatta neyi merak ettiğinizi anlatan küçük bir not gibidir. Bu notlar tarayıcınızın belleğinde, hesabınızın etkinlik kayıtlarında ve bazen internet servis sağlayıcınızın tarafında birikir. Kötü bir niyet aramak gerekmez; sadece aynı bilgisayarı kullanan bir ev arkadaşının ya da ödünç verdiğiniz telefonun geçmişi görebilmesi bile yeterince rahatsız edici olabilir. Aşağıda, çevrimiçi gizliliğinizi kendi başınıza güçlendirmek için uygulayabileceğiniz üç temel katmanı adım adım ele alıyoruz: özel tarama, geçmiş kayıtlarının temizlenmesi ve trafiğinizin şifrelenmesi.
Chrome'da Gizli Sekme, Firefox'ta Özel Pencere, Edge'de InPrivate ve Safari'de Özel Tarama adıyla karşınıza çıkan bu mod, aynı işi görür: pencereyi kapattığınız anda o oturumdaki geçmiş, çerezler, form verileri ve site verileri cihazdan silinir. Klavye kısayolları çoğu masaüstü tarayıcıda aynıdır:
Buradaki en yaygın yanılgı, özel tarama modunun sizi internette görünmez yaptığını sanmaktır. Oysa bu mod yalnızca cihazınızdaki izleri temizler. Bağlandığınız siteler IP adresinizi görmeye devam eder, işyeri veya okul ağı trafiğinizi kaydedebilir, internet servis sağlayıcınız hangi alan adlarına gittiğinizi bilir. Ayrıca özel pencerede bir hesaba giriş yaparsanız, o hesabın etkinlik kaydı yine tutulur. Yani özel tarama, ortak kullanılan bir bilgisayarda hızlı ve pratik bir çözümdür; tek başına gizlilik garantisi değildir.
Arama geçmişi silme işlemini yaparken çoğu kişi sadece tarayıcıyı temizler ve iş bitti sanır. Aslında iki farklı depo vardır: tarayıcı geçmişi (cihazda yerel) ve hesap etkinliği (arama motorunun sunucusunda). İkisini de ayrı ayrı ele almak gerekir.
Önbelleği düzenli temizlemek, gizliliğin yanında performansa da yarar sağlar; Chrome'un zamanla ağırlaşmasının nedenlerinden biri tam olarak bu birikimdir. Tarayıcı yavaşlamalarını gidermeye dair ayrıntılı adımları sitenin ilgili rehberinde bulabilirsiniz.
Google hesabınızla oturum açtıysanız aramalar cihazdan bağımsız olarak hesabınıza işlenir. Google Hesabı > Veriler ve gizlilik > Web ve Uygulama Etkinliği bölümünden geçmiş kayıtları silinebilir; aynı ekranda otomatik silme için 3, 18 veya 36 aylık bir süre belirleyebilirsiniz. Bu ayar, unuttuğunuz zamanlarda bile temizliği sizin yerinize yapar. Aynı mantık YouTube geçmişi, Bing hesap etkinliği ve telefonunuzdaki klavye uygulamasının öğrendiği kelimeler için de geçerlidir.
Yerel izleri sildiğinizde cihazınız temizlenir ama trafiğiniz hâlâ ağda açık dolaşır. VPN, cihazınız ile VPN sunucusu arasında şifreli bir tünel kurar; bu sayede kafedeki halka açık WiFi'de ya da apartman ağında kimse hangi sitelere gittiğinizi göremez. Siteler de sizin gerçek IP adresiniz yerine sunucunun adresini görür.
VPN seçerken üç noktaya bakmanız yeterli: kayıt tutmama politikası açık ve anlaşılır olmalı, uygulamada bir kill switch (bağlantı koptuğunda interneti kesme) bulunmalı, DNS sızıntısı koruması sunmalı. Ücretsiz VPN uygulamalarının büyük kısmı gelirini veri satışından elde ettiği için, gizlilik amacıyla kullanıldığında amacın tam tersine hizmet eder.
VPN kullanmadığınız zamanlarda bile DNS sorgularınızı şifrelemek işe yarar. Tarayıcı ayarlarındaki "Güvenli DNS" veya "DNS over HTTPS" seçeneğini etkinleştirmek, hangi alan adlarını sorguladığınızın ağ üzerinde düz metin olarak görünmesini engeller. Ev ağınızda sinyal ve yönlendirici ayarlarıyla uğraşıyorsanız, DNS ayarını doğrudan modem üzerinden yapmak tüm cihazları tek seferde kapsar.
Gizlilik tek seferlik bir